Ik las laatst een artikel over de vraag of trauma's overerfbaar zijn. De strekking was dat er steeds meer aanwijzingen komen dat kinderen van ouders met PTSD (Post Traumatic Stress Disorder) niet alleen vaker een moeilijke jeugd hebben door de opvoeding die ze van hun getraumatiseerde ouders krijgen, maar dat ook het genetisch pakket dat ze van hun ouders meekrijgen een hogere kans geeft op het zelf ontwikkelen van PTSD. Dat zou te verklaren zijn door te zeggen dat de mensen die PTSD ontwikkelen hier vanuit hun genenpakket klaarblijkelijk vatbaarder voor zijn dan degenen die het niét ontwikkelen en dus ook deze vatbare genen doorgeven aan hun kinderen. Dit blijkt echter niet het hele verhaal.
Het lijkt erop dat op het moment dat we veelvuldig in stressvolle situaties verkeren die een diepe indruk op ons maken - denk aan oorlogssituaties of situaties waarin jouw of andermans leven in gevaar is - ons lichaam in staat is bepaalde genen aan of uit te zetten. Genen die te maken hebben met het omgaan met stress en die ons op dat moment waarschijnlijk beter in staat stellen tot het omgaan met de situatie, maar die op termijn tot PTSD kunnen leiden. Vervolgens is het mogelijk om dit aangepaste genenpakket - niet fundamenteel anders gebouwd, maar met andere ramen en deuren opengezet en gesloten - over te geven aan je nageslacht. Het relatief nieuwe vakgebied van de 'epigenetica' houdt zich hiermee bezig.
Dit klinkt misschien als slecht nieuws voor diegenen met getraumatiseerde ouders. Niet alleen krijgen ze vaak al een 'tik' vanuit hun opvoeding, maar ook genetisch zijn ze belast met de afschuwelijke lotgevallen van hun vader en moeder. Vanuit evolutionair oogpunt is het enigszins begrijpelijk: het lichaam zoekt een manier om het kind het genenpakket te geven dat het beste toegepast is op de situatie waarin het wordt geboren. Maar oorlog of geen oorlog: leuk kan dat stresspakket niet zijn. Toch deed het lezen van dit artikel me ook denken aan de mogelijkheden die dit inzicht biedt. Wanneer je door zeer stressvolle situaties in staat bent tot het aan/uit zetten van bepaalde genen, werkt dit proces dan ook de andere kant op? Met andere woorden: zou je als ouders vanuit een stress-arme omgeving en met gezonde coping-strategieën je kind een prettiger geprogrammeerd setje genen mee kunnen geven, een set dat minder vatbaar is voor stress en meer geschikt voor het ervaren van geluk?
Het wordt allengs minder wetenschappelijk en meer fantasie, maar ik zie direct toekomstige ouders voor me die zich middels meditatie wapenen tegen stress, waarbij de positieve effecten zowel betrekking op hun eigen leven hebben als op dat van hun nog te verschijnen nageslacht. Alhoewel ik zelf geen kinderwens heb, moet een dergelijk idee voor velen toch een extra stimulans zijn om dagelijks op een meditatiematje te gaan zitten.
Het volledige artikel:
'The science of suffering', door Judith Shulevitz. Gepubliceerd op www.newrepublic.com
http://www.newrepublic.com/article/120144/trauma-genetic-scientists-say-parents-are-passing-ptsd-kids
Korte omschrijving van epigenetica:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Epigenetica
Geen opmerkingen:
Een reactie posten