Leren luisteren

Als je goed luistert, kun je altijd de muziek horen. Ik noem het een symfonie; het samenspel van alle signalen in je lichaam, je emoties en je gedachten. Zonder aandacht hoor je niets, of alleen flarden van de muziek. De baslijn van je hart als je boos bent en de hoge tonen van de vlinders in je buik als je verliefd bent. Maar de muziek speelt altijd. Wanneer je je aandacht traint, ga je steeds meer horen. Altijd dat gevoelspatroon van je lichaam, je gedachten die erdoorheen zingen en je emoties die het volume bepalen. 

Met het cultiveren van je aandacht bereik je een beter gehoor voor die muziek. Het mooie is dat het niet verveelt. Je kunt het blijven onderzoeken, want de symfonie is nooit precies hetzelfde. Vroeger dacht ik dat blij zijn gewoon blij zijn was. Je kon een beetje blij zijn, heel erg blij of iets daartussenin, een trapsgewijze verdeling die je emoties overzichtelijk hield. Nu is er niets meer in me dat 'blij zijn' heet. Wel dingen die klinken als blij, alhoewel ze nooit precies hetzelfde klinken. Het arrangement is altijd anders. Je weet nooit wie er deze keer gaat soleren. 

Het betekent niet dat de muziek altijd mooi is. Ook in donkere tijden is het er, alhoewel de neiging om dan vooral niet te luisteren groot is. Wie wil die dissonante tonen van zelfkritiek en dat aritmische geklop van een gestrest hart horen? Toch levert het iets op om dat wél te doen. Alhoewel de muziek altijd anders is, kun je de patronen gaan ontdekken. En omdat je niet meer krampachtig als dirigent op probeert te treden, gunt de muziek je na een tijdje juist wat meer controle. Het is alsof de muziek eerst helemaal gekend wil worden, voordat je het stokje krijgt. En om het te leren kennen moet je luisteren.