Wat is een emotie? Net als bij gedachten, vraag ik me al langer af wat emoties nou precies zijn, niet in het minst omdat binnen mindfulness het onderscheid gemaakt wordt tussen gedachten, emoties en lichamelijke sensaties. Een gedachte kan ik plaatsen: die zit in mijn hoofd. Een lichamelijke sensatie zit in mijn lichaam; het is iets dat ik voelen kan. Pijn, spanning of een opgelucht gevoel zijn lichamelijke sensaties. Maar waar zit die emotie dan? Boosheid voel ik ook in mijn lichaam en gaat zeker gepaard met verschillende gedachten, net als blijdschap. Ik vraag me af of ik iemand anders zou kunnen vertellen dat ik blij ben, als ik dat niet eerst zelf opgemerkt had aan de hand van wat ik in mijn lichaam voel en wat ik denk. Kortom: is een emotie niet veeleer iets dat bestaat uit een verzameling lichamelijke sensaties en gedachten waar je vervolgens zelf een kader omheen zet? Het prettige gevoel dat ik vanuit mijn middenrif omhoog voel stromen, in combinatie met de gedachte: 'Ik heb mijn examen gehaald!', maakt dat ik weet dat ik blij ben. Hoe zou ik dat moeten weten zonder die signalen?
Door bovenstaand idee raak ik er steeds meer van overtuigd dat het onderscheid 'emotie' eigenlijk ondergeschikt is aan de andere twee. Gedachten en lichamelijke sensaties maken de emotie tot emotie, dus als het ene element uit onderdelen van de andere twee bestaat, zijn de andere twee een stuk basaler dan de laatste. Mensen met autisme zijn vaak beperkt in het herkennen van emoties bij zichzelf en bij anderen. Daarnaast is de mate waarin ze lichamelijke sensaties opmerken en kunnen duiden ook vaak beperkt. Misschien dat dit 'verminderde lichaamscontact' aan de basis staat van de moeite met emoties. Wanneer je je weg niet weet door het landschap dat al je lichamelijke sensaties kunnen vormen, weet je ook niet dat je deze bergketen 'blijdschap' kunt noemen, of dit moeras 'somber'. Een niet-autistisch brein kan met zijn gedachten makkelijker grenzen trekken in het lichamelijke landschap en gebieden benoemen tot emoties. Maar zelfs iemand die niet autistisch is, komt er niet meer uit als het heuvellandschap maar zeer geleidelijk overgaat in die bergketen. Wanneer wordt opgewekt precies euforisch?
Hoe vaak ervaren we op hetzelfde moment niet meerdere emoties die ook nog eens tegenstrijdig zijn? Wie weet sta je dan op die bergtop, maar kijk je uit over het weidse landschap, zie je het moeras, de steppe en de rivier. Misschien dat het op zo'n moment beter is te zwijgen over je emoties, ze niet proberen te duiden maar juist de grensoverscheidendheid van het moment te beleven en terug te keren naar het punt waar het allemaal vandaan komt: je lichaam in zijn pure vorm, zonder de kaders van je gedachten eromheen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten