De neiging om...

Wat is ervoor nodig om van mening te veranderen? Ik denk er vaak over na de laatste tijd, omdat ik van mening veranderd ben. Van 'Zwarte Piet moet wel kunnen', naar 'Zwarte Piet is discriminerend'. Grappig dat juist al die mensen die tegen een verandering zijn, me aan het denken gezet hebben. Het lijkt alsof ze zich in de discussie vastgebeten hebben en niet meer los kunnen laten tot ze gewonnen hebben. Qua argumenten daarentegen komen ze niet veel verder dan: 'het is traditie' en 'niemand ziet er een neger in'. Het voelt alsof ze in het nauw gedreven zijn en nu van zich afslaan met wat maar voorhanden is. Het lijkt op het vastgrijpen van een idee, het helemaal omarmen en al het andere uitsluiten, omdat het idee opgeven te moeilijk is. Dan moet je van mening veranderen en accepteren dat datgene waar jij in je jeugd van genoten hebt eigenlijk niet kan, dat je iets discriminerends als normaal beschouwd hebt. Zo ben je niet,  je discrimineert niet, dus dat wat je vindt kan geen discriminatie zijn. 

Alleen het idee al dat je niet discrimineert. In ieder van ons ligt de neiging tot discrimineren te wachten tot het tot bloei kan komen. We willen mensen uitsluiten, mensen beoordelen op hun uiterlijk en ze wegzetten in de 'outgroup.' Hoe beter je dat kunt, des te meer je jezelf bij de 'ingroup' kunt plaatsen. Dat is veilig, dan zit je goed. Evolutionair gezien staat 'ingroup' gelijk aan 'overleven.' Een paar geschiedenislessen zijn genoeg om te leren dat dit allemaal diep in onze natuur geworteld zit. Natuurlijk discrimineer je, je kunt bijna niet anders. De vraag is wat je met deze aangeboren neiging te discrimineren doet? Onderzoek je het, kijk je waar het vandaan komt en probeer je het te veranderen, of leg je alles buiten jezelf neer, moet de buitenwereld veranderen omdat je zelf liever star aan je eigen ideeën vasthoudt? Ik probeer in ieder geval het eerst doen, ondanks dat ik weet dat ik in gedachten vast nog wel eens iemand op zijn uiterlijk beoordelen zal en er misschien zelfs naar zal handelen.

Ik denk dat we op een punt in de geschiedenis zijn aanbeland waarop onze neiging tot discrimineren ons meer nadeel dan voordeel oplevert. Ooit had het een functie: het behoud van je eigen leven. Nu leidt het tot conflicten, oorlogen zelfs; zaken waar niemand beter van wordt. Op dit moment vind ik juist de mensen die niet naar zichzelf kunnen kijken gevaarlijk, de mensen voor wie het onmogelijk is van mening te veranderen en opgesloten zitten in hun eigen ideeën zonder enige ruimte voor andermans beleving. Ik voel zelfs de neiging ze weg te zetten, als een aparte groep te zien; stumpers die het licht nog niet gezien hebben en die eigenlijk geen podium verdienen om hun achterhaalde mening te verkondigen.

Oeps....