Ik mediteerde vandaag korte tijd, voordat ik naar mijn werk moest. Beneden was de hond aan het blaffen. Terwijl ik het geblaf probeerde te negeren, flitste het beeld door mijn hoofd van mijzelf die naar het zolderraam liep en naar buiten keek. Er was iets in mijn brein dat wilde reageren, wilde checken of alles goed was. De hond blafte tenslotte en ook al doet hij dat bij iedere voorbijganger, er zóu iemand aan de deur kunnen staan.
Dit soort flitsen heb ik vaker, maar meestal merk ik ze niet op. Alleen als je verder niets anders te doen hebt dan observeren wat er in je hoofd gebeurt, merk je dat er iets aan je gedrag vooraf gaat. In dit geval volgde er geen gedrag, maar ik denk dat dit ook niet nodig is. Zo'n flits is een scenario, een plaatje van de zeer nabije toekomst. Aan de hand van de uitkomst van het scenario bedenk je of je iets wel of niet gaat doen. Zal ik met m'n hand de fluitketel vastpakken - nee, AU! - ik pak eerst een theedoek.... Meestal denk je dat niet zo bewust, maar op de een of andere manier neem je er toch een beslissing in. De Portugese neuroloog Antonio Damasio geeft er in zijn boek 'De vergissing van Descartes' een verklaring voor. Hij betoogt dat mensen continu proberen te voorspellen wat hun gedrag gaat opleveren. Niet aan de hand van het bewust afwegen van voors- en tegens, maar aan de hand van de emotionele uitkomsten van een scenario. Je voelt in feite al een heel klein beetje van de pijn, voordat je die fluitketel vastpakt. En omdat dat onaangenaam is, pas je je gedrag aan en pak je de fluitketel met een theedoek. Dit gaat zo snel dat je het nauwelijks merkt. Zo sturen je emoties aan hoe je je voortbeweegt, of je nú opstaat of over een kwartier en hoe je reageert op iemand anders. Alles heeft een uitkomst en in je hoofd wordt voortdurend bepaald of die uitkomst leuk of minder leuk is. Meestal is het verschil tussen positief en negatief niet zo groot en merk je amper op dat je gevoel je gedrag gestuurd heeft. Soms is het merkbaar, bij beslissingen waaraan grotere emoties zijn gekoppeld. Dan heb je ook de ruimte dingen op een rij te zetten, maar met voor- en tegens afwegen loop je de kans in een eindeloze oorlog van argumenten terecht te komen. Het gevolg is keuzestress en slapeloze nachten. Niet voor niets geven veel mensen aan dat ze belangrijke beslissingen in hun leven met hun gevoel genomen hebben. Je gevoel vertelt het wel, als je erop durft te vertrouwen.
De laatste maanden probeer ik vaker dingen uit mijn hoofd te zetten, vooral op dit gebied. Er moet iets besloten worden, maar nu nog niet. Het juiste antwoord komt wel. Mijn gevoel gaat het me vertellen, waarschijnlijk op een onbewaakt moment - niet zelden op het toilet of vlak voor ik in slaap val. Gewoon ontspannen en je gevoel z'n werk laten doen. Het is niet altijd makkelijk, maar het werkt.
(Antonio Damasio: De vergissing van Descartes. Gevoel, verstand en het menselijk brein.)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten